Resurslarga qaytiş

Pul yetişmovçiligining oldini qanday oliş mumkin?

Xariddan oldin pul qoldiğini prognoz qiliş, mablağ yetişmasligi xavfini aniqlaş va tölov variantlarini taqqoslaş.

Uşbu maqolada

Duşanba kuni yetkazib beruvçi ulgurji savdo korxonasiga katta partiyani seşanba kuni tölov amalga oşirilsa jönatişni taklif qiladi. Hisobda 240 mln söm bor, xarid qiymati 140 mln söm. Payşanba kuni iş haqi tölanişi kerak, xaridorlardan biri esa çorşanba kuni qarzini yopişga va’da bergan. Savdo mavsumi yakunlanayotgani sababli bu hafta boşqa pul tuşumlari odatdagidan kamroq böladi.

Rahbariyat xaridni tasdiqlaş mumkinligini aniqlaşi kerak. Ğaznaçilik har kuni tölovlardan keyin qança pul qolişini tekşiradi. Majburiy tölovni muddatida amalga oşiriş uçun pul yetmasa, pul yetişmovçiligi yuzaga keladi. Misolda qaysi tölovlar xavf ostida qolişi va xaridning qança qismini hozir tölaş mumkinligini aniqlaş muhim.

Ğaznaçilik prognozni qanday tuzadi?

Ğaznaçilik avval bank hisoblaridagi qoldiqlarni soliştiradi va tölovlar uçun qança pul mavjudligini aniqlaydi. Keyin majburiyatlarni sanalar böyiça yiğadi. Buxgalteriya iş haqi summasi va muddatini tasdiqlaydi, xarid bölimi yetkazib beruvçilarga tölov jadvalini beradi, savdo bölimi esa xaridorlarning tölov sanalarini aniqlaydi. Har bir summa böyiça sana nimaga asoslangani va özgarişlar haqida kim xabar berişini biliş muhim.

Ğaznaçilik yangi xarid tölovini, uning şartlarini hali muhokama qiliş mumkin ekan, alohida qatorga kiritadi. Yirik xaridordan kutilayotgan tölov ikki variantda tekşiriladi. Birinçisida pul va’da qilingan kuni keladi, ikkinçisida tölov keyingi haftaga suriladi. Savdodan odatiy tuşumlar mavsumiy pasayişni hisobga olgan prognoz asosida olinadi. Har ikki variantda majburiy tölovlar va xaridning töliq qiymati bir xil.

Prognozdagi tölov sanalari pulni qabul qiliş yoki tölovlarni amalga oşirişga mas’ul xodimlar bilan tekşiriladi. Tovar jönatilgani va hisob taqdim etilgani sotuvni tasdiqlaydi. Pulning kelib tuşiş sanasi esa şartnoma şartlari va xaridorning tölaşga tayyorligiga boğliq. Tölov kunning birinçi yarmida kerak bölsa, keçqurun kutilayotgan pul belgilangan muddatga yetib kelmaydi. Yaqin sanalar uçun ğaznaçilik kun içidagi tölovlar ketma-ketligini ham hisobga oladi.

Xariddan oldin tölov variantlarini tekşiriş
Xariddan oldin tölov variantlarini tekşiriş

1-sxema. Ğaznaçilik ma’lumotlarni yiğadi, variantlarni tekşiradi va rahbariyatga xarid tölovi variantlarini taqdim etadi.

Beş kunlik tölov kalendari

Şartli misolda duşanba kuni boşida korxonada 240 mln söm bor. Korxona seşanba kuni xarid uçun 140 mln söm tölaşni körib çiqmoqda. Yirik xaridordan 150 mln söm kutilmoqda. Odatiy tuşumlar çorşanba kuni 20 mln söm, juma kuni 25 mln söm bölişi prognoz qilingan. Jadvalda xarid hisobga olingan holda har kun oxiridagi hisobiy qoldiq körsatilgan. Summalar million sömda berilgan.

1-jadval. Xarid töliq tölanganda kun oxiridagi hisobiy qoldiq, mln söm

KunOperatsiyaSummaÇorşanbada tölansa, qoldiqTölov keçiksa, qoldiq
DuşanbaJoriy xarajatlar−30210210
SeşanbaTovar xaridi−1407070
ÇorşanbaOdatiy tuşumlar+2024090
Xaridor vaqtida tölasa+150
PayşanbaIş haqi−110130−20
JumaOdatiy tuşumlar+25110−40
Yetkazib beruvçiga tölov−45

Xaridor vaqtida tölasa, korxona barça tölovlarni amalga oşiradi va haftani 110 mln söm qoldiq bilan yakunlaydi. Tölov keçiksa, payşanba kuni iş haqi berilişidan oldin hisobda 90 mln söm böladi. Iş haqi uçun 110 mln söm kerak, demak 20 mln söm yetişmaydi. Juma kungi tuşumlar va yetkazib beruvçiga tölov hisobga olinganda jami yetişmovçilik 40 mln sömga yetadi.

Kalendar manfiy qoldiq orqali şu sanagaça barça tölovlarni amalga oşiriş uçun qança pul yetişmayotganini körsatadi. Qöşimça pul kelib tuşmasa yoki şartlar özgarmasa, tölovlarning bir qismini amalga oşirib bölmaydi. Misolda birinçi bölib payşanba kungi iş haqi xavf ostida qoladi. Bu masalani jumagaça qoldiriş keç böladi.

Xarid töliq tölanganda pul qoldiği prognozi
Xarid töliq tölanganda pul qoldiği prognozi

1-grafik. Xarid töliq tölanganda pul qoldiği prognozi, mln söm

Zaxirani saqlagan holda qança tölaş mumkin?

Rahbariyat eng kam pul zaxirasini 35 mln söm qilib belgilaydi. Bu korxona tuşumlar prognozdan kam bölib qolsa yoki şoşilinç tölov paydo bölsa saqlamoqçi bölgan eng past qoldiq. Misoldagi zaxira miqdori şartli. Amalda u majburiyatlarga, tuşumlar qança özgarişiga va korxona tölov rejasini qança tez özgartira olişiga boğliq.

Xaridor tölovi keçiksa va xarid töliq tölansa, eng past hisobiy qoldiq −40 mln sömni taşkil etadi. Yetişmovçilikni qoplaş va zaxirani saqlaş uçun tölov sanalarigaça yana 75 mln söm böşatiş yoki jalb qiliş kerak. Xaridsiz variantda bu haftadagi eng past qoldiq 100 mln söm bölar edi. Demak, xaridorning puli kelguniga qadar, boşqa tuşumlar va tölovlar reja böyiça amalga oşsa, xaridga köpi bilan 65 mln söm ajratiş mumkin.

Tasdiqlaşdan oldin variantlarni taqqoslaş

Birinçi variantda korxona xaridni pul haqiqatda kelib tuşguniga qadar suradi. Xaridor tölovni keçiktirsa, hafta oxirida 100 mln söm qoladi. Tovar zaxirasi keyingi yetkazib berişgaça yetsa, bu variant mos keladi.

Ikkinçi variantda korxona yetkazib beruvçi bilan tovarni partiyalarga bölib oliş yoki bölib tölaşga kelişadi. Seşanba kuni 60 mln söm tölanib, qolgan 80 mln söm xaridorning puli kelguniga qadar surilsa, hafta oxirida 40 mln söm qoladi. Korxona zaxirani saqlaydi va tovarning bir qismini buyurtma qila oladi. Tasdiqlaşdan oldin yetkazib beriş şartlarini aniqlab, keyingi hafta majburiyatlari bilan birga ikkinçi tölovga ham mablağ yetişini tekşiriş kerak.

Uçinçi variantda xaridor qarzining bir qismi ertaroq kelib tuşsa, korxona xaridni töliq tölaydi. Xaridor iş haqi tölanmasidan oldin kamida 75 mln söm ötkazsa va boşqa tuşumlar prognozga mos kelsa, korxona haftadagi tölovlarni amalga oşiradi va zaxirani saqlaydi. Ğaznaçilik pulning hisobga kelib tuşganini tekşiradi. Xarid vaqti kelganda pul hali tuşmagan bölsa, tasdiqni uning kelib tuşişiga boğlaş mumkin.

Birinçi ikki variantda xaridor hafta oxirigaça pul ötkazmaydi. Uçinçi variantda iş haqidan oldin 75 mln söm kelib tuşadi, qarzning qolgan qismi esa keyingi haftaga suriladi. Boşqa tuşumlar va tölovlar jadval böyiça amalga oşiriladi.

2-jadval. Xaridor tölovi keçikkanda xarid variantlari, mln söm

Körsatkiç1. Xaridni suriş2. Bölib tölaş3. Töliq tölaş
Bu haftadagi xarid tölovi060140
Iş haqidan oldin xaridordan tuşum0075
Payşanba kuni iş haqidan keyingi qoldiq1206055
Juma oxiridagi qoldiq1004035
Juma kuni 35 mln zaxiradan ortiq qoldiq6550
Nimani tasdiqlaş kerakTovar zaxirasi keyingi yetkazmagaça yetadiYetkazib beruvçi bölib tölaşga roziXaridor iş haqidan oldin 75 mln tölagan

Misolda yetkazib beruvçi tölovni bölişga rozi bölsa va korxonaga tovar şu haftada kerak bölsa, ğaznaçilik xaridning birinçi qismini 60 mln sömga tasdiqlaşni taklif qilişi mumkin. Rahbariyat bu qarorning oqibatini ham köradi. Odatiy tuşumlar prognozdan 10 mln söm kam bölsa, juma kungi qoldiq 30 mln sömga tuşib, zaxiradan pastga ketadi. Bunday xavf ma’lum bölişi bilan kalendarni yangilaş kerak.

Xaridni tasdiqlaşda bugun hisobda 140 mln söm borligini tekşirişning özi yetarli emas. Ğaznaçilik bu summa yeçilganidan keyin iş haqi va yetkazib beruvçiga yaqin tölov bilan nima bölişini körsatadi. Rahbariyat qisman xaridni tanlasa, har ikki tölov kelişilgan sanalarda kalendarga kiritiladi. Xaridor tölovni yana sursa, keyingi qarordan oldin prognoz qayta hisoblanadi.

Yetişmovçilik takrorlansa nima qiliş kerak?

Kalendar qaysi kuni pul yetişmasligini körsatadi. Yetişmovçilik har oy yuzaga kelsa, ğaznaçilik xaridlar va hisob-kitoblar qanday taşkil etilganini tekşiradi. Ulgurji korxona tovar uçun yetkazib berişdan oldin tölov qilişi, uni omborda bir neça hafta saqlaşi va tölov muddatini keçiktirib sotişi mumkin. Pul xaridordan qaytib kelişidan oldin yetkazib beruvçiga ketadi. Şu oraliqda korxonaga öz mablaği kerak böladi.

Vaziyatni özgartiriş uçun xaridlarni sotuv sur’atiga boğlaş va partiyalarga böliş mumkin. Yetkazib beruvçi bilan tölov muddatini sotuv sanasiga yaqinlaştiriş, xaridorlar bilan esa avans, bölib tölaş yoki qisqaroq tölov muddati haqida kelişiş mumkin. Ayrim keçikişlarda zaxira vaqt yutişga yordam beradi. Kalendar muntazam yetişmovçilik körsatsa, xarid va hisob-kitob tartibini qayta körib çiqiş kerak.

Katta tölovdan oldin ğaznaçilik rahbariyatga uçta ma’lumotni taqdim etadi.

  • Pul birinçi marta yetişmaydigan sana.
  • Xavf ostida qoladigan tölovlar.
  • Zaxirani saqlagan holda tölaş mumkin bölgan summa.

Şu ma’lumotlar asosida xaridni töliq tasdiqlaş, uni qismlarga böliş yoki pul kelib tuşişini kutiş haqida qaror qabul qilinadi.

Materiallar

Maqolalar

Asar Consulting kompaniyasining moliya, hisob va biznesni boşqariş haqidagi maqolalari.

Barça materiallar
Aloqa

Boğlaniş

Qaysi vazifani hal etiş kerakligini ayting. Mos hamkorlik şaklini taklif qilamiz: muntazam xizmatlar, alohida loyiha yoki ularning uyğunligi.

01 Murojaat02 Dastlabki tahlil03 Keyingi qadam

Bepul maslahat

Dastlabki onlayn suhbatda kompaniyangiz vazifasini muhokama qilib, keyingi qadamni belgilaymiz. Maslahat bepul. Keyingi işlar tarkibi va narxini alohida kelişamiz.

Maxfiylik siyosati